Home » Jati Diri » Arkib Negara

TUN V.T. SAMBANTHAN

Oleh   Nurzuliana Kamaruzaman, Arkib Negara Malaysia

Sebagai penyokong dan pendukung ideologi Mahatma Gandhi, Chandra Bose dan Nehru, Tun V.T. Sambanthan, atau nama sebenarnya Veerasamy Thirunyana Sambanthan, ialah tokoh negara yang amat berpegang teguh pada nilai budaya dan keagamaan. Anak kedua pasangan Veerasamy dan Senggambal pada 16 Jun 1919 di Sungai Siput, Perak. Bapanya pemilik ladang getah dan ahli perniagaan terkenal di Sungai Siput yang juga memiliki rumah papan berseni bina tradisi Melayu yang terletak di Blues Road.

Tun V.T. Sambanthan menerima pendidikan awal dalam aliran bahasa Tamil sebelum melanjutkan pelajarannya di sekolah aliran bahasa Inggeris, Sekolah Menengah Clifford, di Kuala Kangsar. Setelah tamat Senior Cambridge, beliau melanjutkan pelajaran dalam bidang ekonomi di Universiti Annamalai, Chidambaran, Tamil Nadu, India. Beliau mula berjinak-jinak untuk mendalami hal ehwal politik sejak berada di universiti tersebut. Beliau menyertai gerakan Quit India yang menyokong gerakan nasionalisme menentang British di India.

Pada tahun 1946, Tun V.T. Sambanthan menerima berita kematian bapanya yang menyebabkan beliau terpaksa pulang ke Sungai Siput. Kepulangannya memberikan peluang untuk beliau turut membantu abang sulungnya mengurus perniagaan keluarga selain menyaksikan kedaifan dan hal ehwal buruh India di Tanah Melayu. Kemiskinan dan kedaifan buruh India yang dilihatnya itu membuatkan beliau menanam azam untuk membantu usaha meningkatkan taraf kehidupan buruh India. Keazaman beliau dibuktikan dengan menjalankan peranannya bagi menyediakan kemudahan pendidikan yang bermutu kepada anak buruh India, melalui penubuhan kelas bahasa Tamil dan Inggeris.

Posted in: Arkib Negara

Pilihan raya Umum 1969

Oleh   Nurzuliana Kamaruzaman, Arkib Negara Malaysia

Tahukah anda tentang proses atau perjalanan pilihan raya? Di Malaysia, terdapat dua jenis pilihan raya, iaitu pilihan raya umum dan pilihan raya kecil. Pilihan raya umum diadakan apabila Parlimen atau Dewan Undangan Negeri dibubarkan atau terbubar sendiri selepas tamat tempoh lima tahun. Pilihan raya kecil pula berlaku apabila terdapat kekosongan kerusi Parlimen atau Dewan Undangan Negeri di luar jangka atas beberapa faktor tertentu, seperti kematian, peletakan jawatan, hilang kelayakan dan pembatalan keputusan pilihan raya oleh Mahkamah Pilihan Raya. Proses pilihan raya bermula dengan pengumuman pembubaran Parlimen dan Dewan Undangan Negeri, diikuti pengeluaran writ atau surat kuasa kepada pegawai pengurus untuk menjalankan pilihan raya, penamaan calon, kempen pilihan raya, pengundian, penjumlahan rasmi undian, dan pengumuman keputusan pilihan raya.

          Jika kita mengimbau perjalanan pilihan raya umum 1969, pasti ada antara kita yang mengingati peristiwa yang pernah menggemparkan negara kerana peristiwa tersebut amat berkaitan rapat dengan perjalanan pilihan raya umum pada tahun tersebut. Peristiwa tersebut ialah tragedi 13 Mei 1969. Tragedi ini tercetus ekoran daripada pilihan raya kebangsaan pada 10 Mei 1969. Dari awal pilihan raya ini dijalankan, melalui kempen dan suara calon yang bertanding, emosi dan sentimen perkauman disuarakan dengan begitu lantang. Keadaan ini juga digunakan sepenuhnya oleh pihak tertentu bagi tujuan politik mereka.

***

(Rencana ini dipetik daripada majalah Dewan Siswa Mei 2017)

Posted in: Arkib Negara

Hari Ini Dalam Sejarah (HIDS)

Oleh   Nurzuliana Kamaruzaman, Arkib Negara Malaysia

Pernahkah anda mendengar atau menonton rancangan “Hari Ini Dalam Sejarah”? Tahukah anda bahawa rancangan“Hari Ini Dalam Sejarah” telah bersiaran sejak tahun 1979 di Radio dan Televisyen Malaysia (RTM)? Rancangan “Hari Ini Dalam Sejarah” juga dikenali dengan singkatan “HIDS”. Rancangan hebat ini julung kali diterbitkan melalui pandangan sejarawan negara yang menjadi wadah untuk mendidik dan menjadikan masyarakat celik sejarah, seterusnya menghargainya. Selain  memberikan maklumat kepada orang ramai tentang sejarah tanah air, program ini juga bertujuan untuk membawa kesedaran terhadap kepentingan sejarah dalam kehidupan masyarakat. Arkib Negara bersama-sama RTM bertanggungjawab untuk menerbitkan rancangan yang menyingkap kembali segala peristiwa bersejarah tanah air melalui rancangan ini.

          Rancangan HIDS lahir daripada mesyuarat Jawatankuasa Kerja Persatuan Sejarah Malaysia pada 23 Julai 1979. RTM mengemukakan permintaan Menteri Penerangan, Dato’ Mohamad Rahmat, supaya Persatuan Sejarah Malaysia bersama-sama RTM menerbitkan rancangan yang mengandungi peristiwa sejarah tanah air untuk disiarkan melalui TV Malaysia. Jawatankuasa ini bersetuju menyerahkan perkara ini kepada kajian Arkib Negara melalui satu projek perintis. Berikutan itu, Arkib Negara menyediakan memorandum mengenai rancangan tersebut yang mencadangkan supaya rancangan ini disiarkan pada setiap hari mengenai peristiwa bersejarah yang berlaku pada hari berkenaan.

          Pada 19 September 1979, jawatankuasa kecil dilantik yang dianggotai oleh wakil RTM, Muzium Negara, Filem Negara, Jabatan Penerangan, dan Lembaga Peperiksaan bagi memastikan program ini berjalan dengan lancar dan berkesan. Jawatankuasa kecil ini juga memberikan kerjasama kepada Arkib Negara yang menjalankan peranan untuk mencari peristiwa sejarah yang dipilih dan menyediakan skrip, Filem Negara dan Jabatan Penerangan untuk mendapatkan ilustrasi, dan RTM pula menyediakan kerja merakamkan dan menerbitkan rancangan ini. Walau bagaimanapun, kini kerjasama bagi menghasilkan dan meneruskan rancangan HIDS ini dipertanggungjawabkan sepenuhnya kepada Arkib Negara dan RTM.

***

(Rencana ini dipetik daripada majalah Dewan Siswa Mac 2017)

Posted in: Arkib Negara

Batu Road Kuala Lumpur

Oleh   Nurzuliana Kamaruzaman, Arkib Negara Malaysia

 Sejarah kewujudan dan pembinaan Batu Road atau Jalan Batu bermula pada akhir abad ke-19. Nama Batu Road diambil daripada nama sebuah kawasan “batu” yang terdapat perkampungan, gua batu kapur dan lombong bijih timah. Dalam tahun 1930-an, paya, sawah padi, dan ladang kelapa sekitar Batu Road telah dibangunkan dan menjadi pusat pembangunan komersial yang menjadikan jalan tersebut yang paling sibuk di bandar ketika itu.

Sejarah membuktikan bahawa pemilik hartanah dan peniaga di sekitar kawasan Batu Road terdiri daripada pelbagai kaum dan etnik, seperti Melayu, India (Muslim, Sikh dan Hindu), Sri Lanka, Cina dan British. Setiap kaum memperdagangkan barangan dan perkhidmatan seperti kedai jahit, restoran, barangan runcit, hotel dan panggung wayang.

          Melalui pembinaan Batu Road inilah, bangunan batu dan jalan raya berbatu dibina. Ada pendapat yang menyatakan bahawa pemandangan dari Batu Road menampakkan Gua Batu (Batu Caves) yang terletak di utara dengan jelasnya. Pendapat mengenai “batu” ini menimbulkan pelbagai andaian dan spekulasi yang dikaitkan dengan nama jalan ini.

Pada ketika itu, Batu Road bermula dari persimpangan Jalan Tun Perak dan Jalan Raja yang berdekatan Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur hingga persimpangan bulatan Jalan Pahang dan Jalan Ipoh. Batu Road juga terkenal sebagai pusat tumpuan orang ramai membeli-belah kerana terdapat banyak deretan kedai yang menjual pelbagai perkhidmatan dan barangan keperluan yang datang dari dalam dan luar negara. Pada awalnya, kedai ini dibina oleh orang Inggeris, melalui Jabatan Kerja Raya, dan tauke Cina. Kepelbagaian barangan jualan di Batu Road ini menarik banyak pengunjung dan pembeli.

          Pada awalnya, Batu Road dan sekitar kawasannya (Kuala Lumpur) hanya terdiri daripada rumah kedai yang dibina daripada kayu dan berbumbung atap. Bermula pada tahun 1880-an, bangunan ini dibina dengan menggunakan simen dan batu. Batu Road dan sekitar kawasannya mula menampakkan pertambahan dengan aktiviti pembangunan dari masa ke masa melalui pembinaan banyak rumah kediaman dan kedai. Berikutan itu, kemudahan, seperti tempat pejalan kaki (jalan kaki lima), mula dibina dengan lebih teratur dan berbumbung di sepanjang deretan kedai di Batu Road.

***

(Rencana ini dipetik daripada majalah Dewan Siswa Februari 2017)

Posted in: Arkib Negara

Sekolah Tuanku Abdul Rahman Perintis Kecemerlangan Pewaris Bangsa

Oleh Nurzulianan Kamaruzaman, Arkib Negara Malaysia

JIKA diteliti sejarah pendidikan negara sebelum kemerdekaan, pendidikan pada masa itu lebih tertumpu pada golongan atasan dan bangsawan. Banyak kanak-kanak yang tidak bersekolah walaupun mereka menginginkannya. Sukatan pelajaran juga mengikut sukatan dan sistem pelajaran negara penjajah; pelajar diajar mengenai sejarah negara penjajah, manakala sejarah dan pejuang tanah air diputarbelitkan dan diketepikan.

Namun begitu, kini negara kita mampu berdiri sendiri dengan sukatan pelajaran yang semakin berkembang dan sesuai untuk setiap peringkat umur. Sejarah dan perjuangan tokoh negara dapat dibuktikan dan dibahaskan dengan bangganya. Semua ini berkat kegigihan dan perjuangan tanpa mengenal lelah daripada pemimpin terdahulu.

Malay Secondary School

Tahukah anda bahawa Sekolah Tuanku Abdul Rahman, atau juga dikenali sebagai STAR, ialah sekolah yang terawal di Tanah Melayu? Nama asal sekolah ini ialah Malay Secondary School, atau juga dikenali sebagai Sekolah Melayu, Ipoh. Pada awal penubuhannya, sekolah ini ditempatkan di bangunan sementara P.A.A. di Baeza Avenue, Ipoh, yang terdiri daripada lima buah bangunan lama yang pernah didiami oleh pasukan Askar Melayu sebagai tempat pentadbiran, tempat tinggal dan tempat simpanan barang. Asas penubuhan sekolah ini didasarkan pada cadangan yang dinyatakan dalam Penyata Razak 1956 (Laporan Razak). Pada 1 November 1956, Pejabat Kehutanan Kuala Lumpur telah diminta untuk membantu mendirikan 12 buah bilik darjah (tingkatan) yang baharu dan enam bilik mandi, serta memperbesar bahagian dapur. Semua bangunan ini diperbuat daripada papan dan siap dibina pada 18 Januari 1957. Kawasan sekolah seluas empat ekar ini juga dipagar dengan pagar dawai berduri.

***

(Rencana ini dipetik daripada majalah Dewan Siswa November 2016)

Posted in: Arkib Negara

Konfrontasi Indonesia-Malaysia

Oleh Jafalizan Md. Jali dan Nurzuliana Kamaruzaman, Arkib Negara Malaysia

ARTIKEL “ganyang Malaysia” dalam Dewan Siswa September 2016 merungkaikan punca tercetusnya konfrontasi atau perbalahan antara Malaysia dengan Indonesia, bermula daripada penubuhan gagasan Malaysia oleh Tunku Abdul Rahman, Perdana Menteri Persekutuan Tanah Melayu yang merdeka. Perbalahan yang semakin meruncing antara Malaysia dengan Indonesia menyebabkan beberapa peristiwa serangan dan pencerobohan yang dikecam oleh Malaysia dan Pertubuhan Bangsa-bangsa Bersatu (PBB).

Peristiwa Indonesia menceroboh dan menyerang Malaysia bermula pada 17 Ogos 1964, apabila Indonesia menceroboh Tanah Melayu dengan mendaratkan tenteranya di Pontian, Johor (Pantai Kukup, Pontian Besar dan Benut), yang melibatkan dua pasukan, iaitu pasukan biasa (21 orang) dan pasukan payung terjun (55 orang). Pendaratan kedua dilakukan pada 2 September 1964 di Labis, Johor. Walau bagaimanapun, cubaan pencerobohan dan kekacauan yang dibentuk oleh kumpulan ini berjaya dipatahkan oleh pasukan keselamatan Malaysia dan penduduk tempatan sehingga berjaya memberkas pegawai kumpulan payung terjun, Lt. Muda Soetikno, dan menembak mati beberapa orang anggota tersebut, termasuklah Sarjan Major Suparmin. Pencerobohan ini bertujuan untuk menghancurkan Malaysia berdasarkan kenyataan Presiden Soekarno yang berikrar untuk mengganyang Malaysia habis-habisan.

Malaysia berasa terkesan dengan pencerobohan tersebut dan meragui pencerobohan lain yang akan dilancarkan oleh Indonesia. Hal ini menyebabkan Malaysia dengan sokongan Britain bertindak melaporkan isu pencerobohan itu kepada Majlis Keselamatan PBB. Tambahan pula, Indonesia pada ketika itu mendapat bantuan daripada Soviet Union (USSR) dan Revolutionary Command Council (RCC) dalam melaksanakan pencerobohan.

***

(Rencana ini dipetik daripada majalah Dewan Siswa Oktober 2016)

Posted in: Arkib Negara

Cap Mohor Warisan Keagungan Dunia

Oleh Nurzuliana Kamaruzaman, Arkib Negara Malaysia

APABILA memperkatakan cap mohor, pasti kebanyakan kita mengaitkannya dengan institusi raja. Dalam dunia Melayu, cap juga disebut sebagai meterai, tera atau mohor. Mohor itu sendiri membawa dua maksud yang tersendiri. Yang pertama, alat atau matriks atau terap yang diperbuat daripada bahan keras, seperti gangsa atau keluli, untuk meninggalkan kesan pada bahan lembut, seperti kertas atau lilin, dan kesan ini serupa dengan kebalikan citra yang terukir pada matriks. Yang kedua, kesan yang ditinggalkan apabila citra ukiran tadi ditekan pada kertas atau bahan lembut atau lilin.

Sejarah membuktikan bahawa cap mohor digunakan beribu-ribu tahun dahulu, iaitu sejak zaman sebelum Islam. Cap mohor digunakan dengan tujuan sebagai pengenalan kepada pemilikan sesuatu perintah, arahan, warkah atau surat. Cap mohor merupakan satu daripada cara pengesahan yang dilakukan oleh pembesar dan orang kenamaan dengan meletakkan tanda khas yang mempunyai nama mereka selain tandatangan. Dalam dunia pramoden Melayu, tidak semua golongan pemerintah boleh membaca, oleh itu menandatangani surat bukanlah tradisi Melayu. Oleh yang demikian, seseorang yang dipercayai akan diminta untuk menulis surat tersebut dan pemerintah akan mengecap cap mohor sebagai tanda pengesahan dan pemilikan kepada surat tersebut.

Dalam sejarah Islam, cap mohor digunakan sejak zaman Rasulullah SAW. Pada tahun 628 Masihi, sewaktu baginda ingin menulis surat kepada Maharaja Byzantium mengenai seruan Islam, baginda telah dimaklumkan bahawa Maharaja Byzantium hanya akan membaca surat yang mempunyai cap mohor. Oleh itu, Rasulullah SAW telah menggunakan satu cap mohor yang mempunyai ukiran perkataan “Muhammad Rasulullah” pada surat baginda.

***

(Rencana ini dipetik daripada majalah Dewan Siswa Julai 2016)

 

Posted in: Arkib Negara

Manuskrip Melayu Lambang Peradaban Bangsa

Oleh Aliza Minai Rajab, Arkib Negara Malaysia

MANUSKRIP Melayu merupakan khazanah warisan intelek yang diwarisi sejak zaman silam hasil kedatangan Islam ke Nusantara. Dari abad ke-14 hingga abad ke-20, terdapat banyak karya tulisan tangan yang dihasilkan, teruatamnya dalam tulisan jawi. Sebelum wujudnya sistem tulisan, masyarakat Melayu tradisional menggunakan tradisi lisan untuk mengembangkan dan menyampaikan cerita atau pemikiran mereka. Perkembangan bahasa Melayu dalam penulisan amat terbatas kerana bahasa Sanskrit dan Jawa kuno mendominasi bidang persuratan ketika itu. Selepas kedatangan Islam, timbul kesedaran tentang pentingnya ilmu penulisan dan pengetahuan dalam kehidupan.

Tulisan jawi mula berkembang selepas penyebaran Islam yang dibawa oleh pedagang dari tanah Arab, Parsi dan India. Naskhah yang ditulis menggunakan tulisan tangan, sama ada  dengan tulisan rumi berbahasa Melayu ataupun jawi, mula mendapat tempat dan dikenali sebagai manuskrip. Terdapat beberapa definisi yang menerangkan makna manuskrip Melayu. Antaranya termasuklah yang diambil daripada perbincangan mengenai manuskrip Melayu pada 10 Oktober 1983 di Dewan Bahasa dan Pustaka yang mendefinisikan manuskrip Melayu sebagai apa-apa tulisan jawi atau rumi berbahasa Melayu yang ditulis dengan tangan di atas bahan termasuklah kertas, kulit, buluh, gading, kayu atau kain dengan kandungan dan jangka waktu yang tidak terbatas. Definisi daripada Kamus Dewan memberikan maknanya sebagai naskhah tulisan tangan.

***

(Rencana ini dipetik daripada majalah Dewan Siswa Jun 2016)

 

 

Posted in: Arkib Negara

Rahsia Ejaan Jawi

Oleh Aliza Minai Rajab, Arkib Negara Malaysia

TULISAN Jawi telah wujud sejak beratus-ratus tahun dahulu di kepulauan Melayu. Perkembangannya berhubung kait dengan ketibaan Islam, khususnya daripada orang Parsi. Abjad Arab yang diperkenalkan ini diubah suai agar sesuai dengan bahasa Melayu klasik lisan. Tulisan Jawi ditulis dari kanan ke kiri. Tinggalan tulisan Jawi purba yang terawal ditemukan pada Batu Bersurat Terengganu yang bertarikh 1303 M (702 H) dan juga Syair Bidasari tulisan sekitar 1300 – 1399M di Sumatera. Sementara penggunaan terawal abjad  Rumi untuk bahasa Melayu pula datang pada akhir abad ke-19.

Tulisan Jawi berkembang pesat sejajar dengan penyebaran Islam. Orang Melayu memandang tinggi tulisan Jawi sebagai gerbang kepada pemahaman Islam dan kitab suci al-Quran. Penggunaan tulisan Jawi merupakan faktor utama yang memangkinkan kebangkitan bahasa Melayu di samping penyebaran agama ISlam. Tulisan Jawi digunakan secara meluas di negeri kesultanan Melaka, Johor, Brunei, Sulu, Patani, dan Acheh seawal abad ke-15, untuk surat-menyurat diraja, titah perintah, puisi dan kaedah perhubungan utama sesama saudagar di pelabuhan Melaka.

***

(Rencana ini dipetik daripada majalah Dewan Siswa Mei 2016)

Posted in: Arkib Negara

TUMBANGNYA PERGERAKAN BERSENJATA PARTI KOMUNIS MALAYA

Oleh Aliza Minai Rajab, Arkib Negara Malaysia

GERAKAN komunis mula dikesan di Tanah Melayu pada sekitar awal tahun 1920-an. Pergerakan komuniss menjadi lebih rancak dan tersusun dengan pembentukan Parti Komunis Malaya (PKM) pada 20 April 1930 yang bermatlamatkan penubuhan kerajaan komunis di Tanah Melayu.

Perang Dunia Kedua dan pendudukan Jepun di Tanah Melayu pada tahun 1941 memberi peluang kepada PKM untuk memperkuat organisasinya. PKM bekerjasama dengan British untuk mementang Jepun melalui Tentera Anti-Jepun Rakyat Tanah Melayu (MPAJA) berdasarkan perjanjian yang ditandatangani pada 8 Disember 1940. Selepas Jepun menyerah kalah, PKM mengambil kesempatan untuk berkuasa menerusi gerila MPAJA bagi merealisasikan matlamat penubuhannya.

Terbentuknya Persekutuan Tanah Melayu pada 1 Februari 1949 merupakan detik bermulanya kekalahan PKM kerana mereka dipinggirkan oleh British. Maka PKM menimbulkan beberapa siri kekacauan, keganasan, dan kekerasan yang membawa pembunuhan tiga orang pengurus estet berbangsa Eropah di Sungai Siput, Perak. Insiden ini telah meletakkan Tanah Melayu di bawah undang-undang darurat yang diisytiharkan oleh Pesuruhjaya Tinggi British di Persekutuan Tanah Melayu, Sir Edward Gent, pad atahun 1948. PKM dan beberapa buah parti berhaluan kiri yang lain telah diharamkan mulai 23 Julai 1948.

Pengisytiharan undang-undang darurat telah memberikan beberapa kuasa khas kepada kerajaan dalam pelbagai aspek untuk mengatasi dan menyelesaikan gerakan bersenjata komunis. Kuasa yang luas ini termasuklah membolehkan kerajaan menjalankan penangkapan dan pemeriksaan tanpa waran, penahanan tanpa perbicaraan, pengawalan pergerakan pendudukan, dan pengawalan pengedaran makanan.

Pesuruhjaya Tinggi British, Jeneral Sir Gerald Templer, telah melaksanakan pelbagai strategi, termasuklah memindahkan kaum Cina yang tinggal di pinggiran kampung ke petempatan baharu bagi menyekat bantuan diberikan kepada PKM. Kerajaan turut memperkenalkan kawasan hitam dan putih serta mengambil langkah menambah kekuatan pasukan keselamatan, menguatkuasakan peraturan pendaftaran kebangsaan dan penggunaan kad pengenalan, serta menubuhkan pasukan pengawal kampung dalam usaha melumpuhkan kekuatan PKM.

***

(Rencana ini dipetik daripada majalah Dewan Siswa April 2016)

 

Posted in: Arkib Negara