Home » Fokus (Page 2)

Godaan Keseronokan Remaja di Luar Rumah

Oleh Noor Azam Abdul Rahman

MENCARI keseronokan di luar rumah merupakan salah satu pilihan popular dalam kalangan remaja apabila keadaan di dalam rumah tidak lagi memberikan jaminan keseronokan kepada mereka. Situasi seperti ini boleh mengakibatkan implikasi yang besar terhadap pembentukan sebuah keluarga harmoni dan bahagia, yang menjadi idaman setiap individu dan matlamat negara yang maju. Kebahagiaan keluarga dalam komuniti masyarakat dan negara menjadi lebih penting dalam proses kemajuan negara. Tambahan pula, Malaysia kini dalam usaha untuk muncul sebagai negara maju yang bukan sahaja hebat teknologinya, malah seiring dengan institusi keluarga juga kukuh dan terpelihara.

Keseronokan bermakna keadaan yang menjadikan seseorang itu sanggup melakukan apa-apa sahaja bagi memenuhi hasratnya untuk mencapai kegembiraan, rasa suka dan seronok. Dalam konteks remaja, keseronokan merupakan perkara yang biasa dilakukan oleh mereka, sama ada semasa bersama-sama keluarga, rakan sebaya ataupun ahli masyarakat yang lain. Semasa pertemuan tersebut, akan ada pelbagai aktiviti yang membuatkan mereka gembira. Hal ini berbentuk subjektif kerana rasa gembira seseorang itu berbeza antara satu dengan yang lain. Biasanya remaja mempunyai nilai kegembiraan yang hampir sama dalam lingkungan usia yang sama. Remaja seronok melakukan perkara yang akan menarik perhatian orang lain, yang akan memberikan nilai tambah kepada penampilan dan harga diri mereka.

Pakar psikologi menjelaskan bahawa setiap remaja, sama ada lelaki ataupun perempuan, amat memerlukan perhatian daripada orang di sekeliling mereka. Remaja lelaki biasanya memerlukan kasih sayang dalam bentuk perkongsian. Mereka lebih seronok berbincang dan berbual tentang perkara yang disukai. Sebagai contohnya, hobi dan kecenderungan mereka. Remaja perempuan pula memerlukan perhatian dalam bentuk komunikasi yang lembut dan penuh kasih sayang. Remaja perempuan ingin akan orang yang rapat dengan mereka mengetahui apa-apa yang diinginkan. Ibu bapa dan penjaga, khususnya, perlu sentiasa memastikan remaja perempuan mendapat belaian kasih sayang dalam bentuk komunikasi yang baik, termasuklah perbincangan tentang hal peribadi, perasaan dan emosi mereka.

***

(Rencana ini dipetik daripada majalah Dewan Siswa September 2016)

Posted in: Fokus

Tanggungjawab Mempertahankan Kedaulatan Negara

Oleh Mohd. Khairul Riza Tuan Mohd. Yusop

JIKA kita menyelak buku sejarah, kita akan ditemukan dengan sejarah perjuangan tokoh tempatan untuk menentang penjajahan. Penentangan terhadap penjajah ini dibahagikan kepada dua kategori. Kategori pertama ialah penentangan peringkat awal yang perjuangannya mengangkat senjata dan melahirkan pertempuran berdarah. Pada peringkat ini, pejuang tempatan menentang kemasukan penjajah Portugis (1511 – 1641), British (1824-1941) dan Jepun ( 1941-1945) yang sebahagiannya, pada asalnya, datang untuk berdagang, namun pentadbiran negara sekali gus membawa misi imperialisme dan kolonalisme. Pada zaman ini, lahirlah pejuang seperti Mat Kilau, Tok Gajah, Dato’ Maharajalela, Mat Saleh, dan Tuk Janggut. Kategori kedua pula ialah perjuangan menuntut kemerdekaan melalui semangat nasionalisme atau kebangsaan. Berlakunya kemunculan golongan cerdik pandai dan intelektual yang mahu membebaskan negara ini daripada cengkaman penjajahan.

Apakah tujuannya tokoh ini berjuang? Jawapannya ialah mereka berjuang kerana mahu membebaskan diri dan negara daripada belenggu penjajah. Mereka mahu negara ini menjadi negara yang berdaulat dan diri mereka menjadi individu bebas tanpa ada “ikatan” dan “paksaan” daripada orang lain. Menurut J.H.A. Logemann, kedaulatan negara bererti kekuasaan mutlak atau kekuasaan tertinggi penduduk dan wilayah bumi berserta isinya yang dipunyai oleh sistem negara nasional yang berdaulat. Perkataan kedaulatan juga bermaksud kuasa tertinggi yang dimiliki oleh negara. Dalam bahasa Arab, secara harfiahnya, kedaulatan berasal daripada kata “daulah” yang bererti kekuasaan.

Apabila mengimbau sejarah lampau, kita tahu betapa peritnya pejuang kemerdekaan mahu memerdekakan negara ini daripada penjajahan dan sekali gus menjadikan Malaysia sebagai negara yang berdaulat. Namun begitu, sejauh manakah kita sebagai generasi masa ini dapat bertanggungjawab untuk mempertahankan kedaulatan negara? Tepuk dada tanya selera. Benarlah ada pendapat yang mengatakan bahawa menjaga kedaulatan negara itu lebih susah berbanding dengan mendapatkannya.

***

(Rencana ini dipetik daripada majalah Dewan Siswa Ogos 2016)

Posted in: Fokus

Kosong Pengetahuan Semangat Patriotisme

Oleh Nik Mohd. Iznan Tuan Yaakub

NASIONALISME dan patriotisme membawa konotasi yang berbeza. Nasionalisme lebih kepada konsep membebaskan negara atau ekonomi daripada cengkaman kuasa asing. Patriotisme pula berasal daripada  perkataan patriot, iaitu mencintai negara serta sanggup mempertahankannya. Kamus Dewan Edisi Keempat menyatakan bahawa patriot bermaksud orang yang mencintai dan mempertahankan kedaulatan negaranya. Perjuangan Dol Said, Dato’ Maharajalela, Tuk Janggut, Tuk Gajah, Mat Kilau, Haji Abdul Rahman Limbong, Rosli Dhoby, Mat Salleh, dan Datuk Bahaman merupakan cetusan semangat nasionalisme dan patriotisme yang sangat kukuh dalam diri. Selepas Tanah Melayu diisytiharkan merdeka pada 31 Ogos 1957, tugas mempertahankan dan mengekalkan kedaulatan negara seharusnya menjadi tanggungjawab setiap rakyat.

Amatlah malang sekiranya selepas 59 tahun mencapai kemerdekaan, pengetahuan tentang semangat patriotisme dalam kalangan rakyat Malaysia masih kosong. Sesetengah masyarakat kini hanya mengetahui 31 Ogos sebagai Hari Kebangsaan, manakala 16 September pula hanya sekadar Hari Malaysia. Tidak banyak remaja dan golongan muda yang faham dan cuba meresapi apa-apa falsafah di sebalik tarikh keramat ini. Yang lebih menyayat hati, mereka hanya tahu bahawa dua tarikh ini sekadar hari cuti umum. Pengetahuan semangat patriotisme bukan sekadar pengzahiran secara luaran, sebaliknya perlu didukung dengan aspek minda, jiwa dan emosi.

Semangat patriotisme perlu terus diterapkan dalam kalangan rakyat Malaysia supaya sejarah hitam negara tidak berulang. Kehebatan negara maju dunia, seperti Amerika Syarikat, Jepun, Perancis dan China, terletak pada semangat patriotisme yang tinggi dalam diri rakyatnya. Biro Tatanegara  (BTN) pernah menjalankan kajian  terhadap 1200 orang responden untuk mengukur indeks patriotisme. Dapatan kajian mendapati bahawa skor yang diperoleh sangat rendah, iaitu purata 3.8. Walaupun bilangan responden belum tentu boleh mewakili seluruh rakyat Malaysia, dapatan kajian ini sudah pasti sangat memeranjatkan sedangkan Indeks Patriotisme Negara sangat penting untuk mengukur perasaan cinta akan tanah air.

***

(Rencana ini dipetik daripada majalah Dewan Siswa Ogos 2016)

Posted in: Fokus

Kelestarian Alam Pemangkin Kehidupan Yang Kondusif

Oleh Azhar Salleh

TELAH sekian lama isu yang berkaitan dengan pemeliharaan dan pemuliharaan alam sekitar bergema di mandala perdebatan serta polemik yang tidak pernah bernoktah. Telah banyak seminar atau persidangan dilangsungkan dengan objektif untuk memastikan alam sekitar terus dilestarikan melalui amalan dan budaya yang memperlihatkan komitmen yang berterusan oleh semua pihak. Namun demikian, hal tersebut tidak seharusnya dilihat sebagai suatu prakarsa yang cerlang memandangkan persekitaran yang kondusif untuk mewujudkan kesempurnaan kehidupan dalam kalangan masyarakat belum dapat direalisasikan sepenuhnya. Kaedah yang telah, sedang dan akan dilaksanakan sebaik-baiknya digembleng secara bersepadu, terancang dan bersistem. Tanpa kehijauan fikiran dan tekad, tidak mungkin bumi ini akan terus menghijau demi masa hadapan generasi yang akan datang. Ingatlah, kita tidak mewarisi keindahan dan kebersihan alam ini daripada nenek moyang, tetapi kita meminjamnya daripada generasi pada masa hadapan.

Pepatah Arab menegaskan bahawa “akal yang sihat terletak pada badan yang sihat”. Untuk mendapatkan akal fikiran yang sihat, kita mestilah mewujudkan suatu suasana yang kondusif untuk memastikan tubuh badan terus sihat dan segar. Kebersihan dan keindahan, dalam konteks perbincangan ini merangkumi semua aspek kerana menurut sebuah hadis Rasulullah SAW, “Kebersihan itu dapat mengajak manusia kepada iman. Sedang iman itu akan bersama pemiliknya ke syurga”. Demikianlah peringatan spiritual tentang betapa pentingnya kebersihan itu diberikan perhatian yang serius dan saksama kerana impaknya sangat besar kepada pengukuhan akidah seseorang.

 Agama Islam menganggap kebersihan itu sebahagian daripada keimanan. Inilah asas terpenting yang perlu terserap dalam sanubari dan atma seseorang insan. Walau bagaimanapun, hal ini tidak mudah untuk dihayati walaupun agama telah menggariskan asas yang begitu kukuh mengenai konsep alam terutamanya menerusi sains kosmologi. Perspektif Islam yang berdasarkan ajaran tauhid telah memperincikan kedudukan dan peranan insan sebagai khalifah yang perlu memakmurkan bumi, selaras dengan firman Allah SWT dalam kitab suci al-Quran. Allah SWT telah mencipta sifat manusia secara alamiahnya begitu akrab dan intim dengan alam sekitar yang memenuhi ciri-ciri mizan (imbangan) dan tawazun (keseimbangan). Dalam pembangunan tamadun Islam, aktiviti pembangunan dilaksanakan dengan mengambil kira kewujudan sistem alam sekitar yang saling berhubungan, terutamanya antara manusia dengan alam sekitar. Keseimbangan seperti ini dapat dikekalkan sekiranya aktiviti pembangunan tidak melewati batas tertentu dan sistem keseimbangan itu sendiri dibentuk menerusi elemen keharmonian, saling melengkapi, ketertiban, rasa hormat dan kasih sayang.

***

(Rencana ini dipetik daripada majalah Dewan Siswa Julai 2016)

 

Posted in: Fokus

Kemerosotan Kualiti Alam Sekitar

Oleh Nizar Parman

LAPORAN yang dikeluarkan oleh Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO) baaru-baaru ini mendapati lima daripada enam bandar yang dijadikan sampel kajian kualiti udara sihat telah melebihi had bacaan maksimum. WHO telah menetapkan bahawa had maksimum bagi kualiti udara sihat yang standard dalam bacaan tahunan ialah 20 mikrogram bagi setiap meter padu (ug/m3), manakala bagi habuk halus ialah 10 mikron (PM10). Sekiranya had bacaan melebihi standard kualiti udara yang ditetapkan, maka kualiti udara tersebut dianggap sebagai tidak sihat.

Berdasarkan cerapan WHO, lima buah bandar di negara kita yang dikategorikan sebagai tidak sihat ialah Senai (Johor), Kuching (Sarawak), Kuantan (Pahang), Bayan Lepas (Pulau Pinang) dan Petaling Jaya (Selangor). Statistik yang dikeluarkan oleh WHO ini bukan sahaja membimbangkan, malah boleh menggugat kestabilan status kualiti udara sekiranya langkah yang serius tidak segera diambil bagi mengatasinya.

Gangguan pada indeks kualiti udara bukan sahaja menjejaskan kesihatan penduduk negara ini, malah kegagalan meningkatkan kualiti kebersihan udara dikhuatiri akan menjadi punca kehilangan nyawa di negara ini. Laporan oleh organisasi itu juga mendedahkan bahawa kira-kira 11.6 peratus kematian di dunia berpunca daripada pencemaran udara.

Statistik yang dikeluarkan ini seharusnya mencetuskan kebimbangan dan kesedaran dalam kalangan masyarakat Malaysia. Apalah maknanya kita menjadi negara maju menjelang tahun 2020 sekiranya pada masa yang sama, kita mengabaikan kesejahteraan alam sekitar di negara ini? Dalam konteks ini, menuding jari kepada pihak tertentu bukanlah tindakan yang bijak. Sikap seperti yang dipaparkan dalam lirik lagu Bangau, Oh, Bangau perlu dikikis daripada terus menjadi barah dalam masyarakat.

***

(Rencana ini dipetik daripada majalah Dewan Siswa Julai 2016)

 

 

Posted in: Fokus

Kepelbagaian Budaya dan Impak kepada Negara

Oleh Noor Azam Abdul Rahman

SATU daripada keistimewaan masyarakat Malaysia yang menjadi tarikan utama dunia ialah kepelbagaian budaya. Malaysia yang didiami oleh masyarakat pelbagai pelbagai bangsa, agama, dan etnik telah melahirkan identiti yang menarik kepada negara. Perkara ini, jika dipelihara sebaik-baiknya, akan menjadi aset penting kepada negara, yang akan memberikan impak, bukan sahaja kepada pengukuhan warisan budaya tersebut, malah pembangunan ekonomi, pendidikan, sukan dan sosial negara. Warna-warni kepelbagaian budaya di Malaysia telah merancakkan industri pelancongan dan keusahawanan produk tradisional, memberikan nilai tambah kepada aspek pendidikan individu, mempromosikan sukan rakyat, dan mengeratkan hubungan antara anggota masyarakat.

Kepelbagaian budaya yang terdapat di Malaysia telah memberikan ruang yang besar kepda seluruh rakyat untuk meningkatkan kecenderungan masing-masing untuk kemajuan diri sendiri, masyarakat dan negara. Kerajaan telah merancang pelbagai peluang kepada rakyat yang berminat untuk mengambil kesempatan daripada kepelbagaiam budaya yang ada di Malaysia, melalui agensi kerajaan yang berkaitan. Kementerian Pelancongan dan Kebudayaan, misalnya, mempunyai agensi yang khusus dalam aspek pelancongan dan kebudayaan. Kementerian ini menyediakan maklumat pelancongan dan kebudayaan, pembangunan kemahiran kebudayaan, tindakan sokongan terhadap sumber pelancongan tempatan dan sebagainya. Semua ini telah memberikan impak kepada peningkatan ekonomi masyarakat dan negara.

***

(Rencana ini dipetik daripada majalah Dewan Siswa Jun 2016)

Posted in: Fokus

Menghargai dan Menghormati Kepelbagaian Budaya

Oleh Noraziah Mohd Amin

“BIAR mati anak, jangan mati adat” merupakan peribahasa Melayu yang menunjukkan betapa adat resam dan amalan tradisi sangat dititiberatkan dalam masyarakat. Adat resam merupakan sebahagian daripada budaya bangsa atau etnik yang melambangkan identiti komuniti tersebut. Menurut Kamus Dewan Edisi Keempat, istilah “budaya” merujuk tamadun, peradaban, kemajuan fikiran dan akal budi. Budaya merupakan indikator penting yang mencerminkan jati diri seseorang individu itu sebagai sebahagian daripada anggota sesuatu kelompok masyarakat tertentu, selain sebagai faktor kepada rakyat berbilang laum untuk saling berkenalan dan bergaul. Jelaslah di sini bahawa budaya memiliki peranan yang banyak dan mampu dijadikan medium untuk merapatkan hubungan antara rakyat. Walau bagaimanapun, apakah langkah yang perlu diambil untuk menghargai dan menghormati kepelbagaian budaya pelbagai kaum di Malaysia?

Setiap individu seharusnya peka dengan kewujudan budaya yang pelbagai di Malaysia dan tidak menggunakan alasan perbezaan budaya sebagai punca yang menghalang pergaulan antara kaum. Hal ini disebabkan bahasa Melayu yang menjadi bahasa rasmi negara ini dituturkan oleh setiap rakyat yang membolehkan komunikasi antara mereka berlaku dengan baiknya. Selain itu, proses akulturasi yang merujuk penyerapan unsur kebudayaan daripada satu budaya kepada budaya yang lain dapat menyemai semangat kekitaan dalam kalangan rakyat.

Perkongsian amalan tradisi dan adat resam, terutama bagi kaum yang serumpun, dapat mengurangkan jurang perbezaan kaum jika hal ini dihayati. Sebagai contoh, pengantin Melayu dan India mempraktikkan amalan memakai inai di jari dalam majlis perkahwinannya dan mengunyah sirih pada waktu senggang. Kaum Baba Nyonya dan masyarakat Melayu juga mempunyai persamaan budaya yang banyak hasil daripada proses asimilasi dan akulturasi yang seharsunya dihargai serta dijadikan medium yang merapatkan perhubungan antara dua kaum ini.

***

(Rencana ini dipetik daripada majalah Dewan Siswa Jun 2016)

Posted in: Fokus

Cabaran Besar Belia Pewaris Negara

Oleh Nik Mohd. Iznan Tuan Yaakub

PEMUDA harapan bangsa, pemudi tiang negara” merupakan ungkapan untuk menunjukkan belia sebagai agen terpenting dalam prospek pembangunan negara.

Populasi penduduk Malaysia semakin meningkat saban tahun daripada 10.9 juta pada tahun 1970 kepada 18.1 juta pada tahun 1990, seterusnya 28.3 juta pada tahun 2010 dan meningkat kepada 31 juta pada tahun 2015. Peningkatan jumlah penduduk turut menambahkan bilangan belia negara. Belia hari ini merupakan pemimpin masa hadapan. Belia hari ini merupakan pewaris negara yang akan memacu hala tuju negara secara holistik.

Oleh itu, usaha untuk memperkasakan belia merupakan wahana penting bagi menentukan masa hadapan negara supaya kekal cemerlang dan terbilang. Belia generasi Y pada hari ini, yang lahir antara tahun 1977 hingga 1997, merupakan generasi yang ingin bebas membuat keputusan sendiri tanpa belenggu orang lain. Mereka ingin bebas bersuara dalam menyatakan pendapat. Sikap keterbukaan begini kadang-kadang terlalu radikal sehingga membuatkan mereka tersilap dalam membuat tindakan sehingga menimbulkan pelbagai isu. Isu penyalahgunaan dadah, bohsia, samseng jalan raya, dan pergaulan bebas merupakan isu berulang selain isu baharu yang tiba-tiba muncul.

Malaysia memerlukan pelapis belia yang berwibawa, berwawasan, dan kompeten untuk terus memperkasakan negara merangkumi aspek ekonomi, politik dan sosial. Dalam bidang sains dan teknologi, Malaysia memerlukan teknokrat, doktor, ahli farmasi, jurutera, arkitek, dan saintis untuk terus meneroka kreativiti dan inovasi. Dalam bidang kepemimpinan, Malaysia memerlukan pemimpin pelapis yang berkebolehan untuk memacu negara ke puncak wawasan. Dalam bidang pendidikan, belia hari ini merupakan calon guru, pensyarah, dan penyelidik untuk terus membina jaringan pelajar yang cerdik dalam semua aspek. Keseimbangan pembinaan belia dengan pembangunan fizikal negara akan menjadikan Malaysia tidak mudah diganggu gugat oleh anasir luar. Jatuhnya belia hari ini merupakan permulaan titik gelap tamadun negara pada masa hadapan.

***

(Rencana ini dipetik daripada majalah Dewan Siswa Mei 2016)

 

 

 

 

Posted in: Fokus

Memperkasakan Belia Pewaris Negara

Oleh Samat Buang

PELBAGAI inisiatif pembangunan belia telah dilaksanakan oleh kerajaan untuk menghargai dan menyerlahkan potensi golongan belia. Dari tahun ke tahun, kerajaan melalui Kementerian Belia dan Sukan (KBS) tidak pernah gagal melaksanakan sambutan Hari Belia Negara pada 15 Mei. Kejayaan melaksanakan sambutan Hari Belia Negara ini menunjukkan bahawa kerajaan komited dan sentiasa meletakkan golongan belia sebagai aset penting negara.

Hari Belia Negara merupakan medan untuk setiap warga muda bermuhasabah dan memikirkan matlamat serta hala tuju yang ingin dicapai oleh mereka pada masa hadapan. Kerajaan sentiasa memikirkan pengisian bersepadu melalui dasar dan program yang dijalankan untuk menterjemahkan belia negara aset terbilang. Kesinambungan dan kejayaan masa hadapan negara bergantung pada belia hari ini.

Menurut Prof. Dr. Yusof Al Qaradhawi, sarjana dan pemikir Islam yang tersohor dan disegani masa ini, “Apabila kita hendak melihat wajah negara pada masa hadapan, lihatlah generasi mudanya pada hari ini, sekiranya golongan muda pada hari ini adalah dalam kalangan yang berakhlak dan berhemah tinggi, tentunya negara kita akan datang menjadi sebuah negara yang aman makmur, tetapi jika keadaan sebaliknya, maka bersedialah untuk berhadapan dengan kemungkinan buruk yang akan berlaku.”

Sehubungan dengan itu, Datuk Seri Najib Tun Razak menekankan betapa pentingnya kerajaan berpegang pada beberapa aspek yang dinamakan sebagai pendekatan “6E” bagi memperkasakan golongan belia, sekali gus melahirkan golongan belia yang mampu berdikari, berwawasan, mempunyai jati diri yang jitu, serta dapat menyumbang kepada pembangunan negara pada masa hadapan. Menurutnya, pendekatan tersebut merangkumi enam aspek, iaitu pelibatan (engagement), pengupayaan (empowerment), pendidikan (education), keusahawanan (entrepreunership), perniagaan untuk masyarakat (social enterprise) dan pengalaman (experience). Pendekatan tersebut seiring dengan hala tuju Dasar Belia Malaysia (DBM).

***

(Rencana ini dipetik daripada majalah Dewan Siswa Mei 2016)

Posted in: Fokus

MEMBENTUK KELUARGA BAHAGIA DEMI KESEJAHTERAAN REMAJA

Oleh Noraziah Mohd Amin

LIRIK lagu berjudul, “Keluarga Bahagia” dendangan kumpulan nasyid, Saujana yang antara lainnya berbunyi, “Ketika insan lain berbahagia bersama keluarga. Namun kita masih meniti titian rapuh perhubungan” menyampaikan mesej betapa hubungan kekeluargaan yang lemah dapat mewujudkan rasa tidak bahagia dalam diri individu. Namun begitu, adakah kita sedar tentang erti sebenar keluarga bahagia yang diimpikan oleh setiap insan? Adakah tindakan yang dapat kita lakukan untuk merealisasikan impian ini?

Menurut Lembaga Penduduk dan Pembangunan Keluarga Negara (LPPKN), istilah “keluarga” didefinisikan sebagai, “sebuah unit asas sosial yang membekalkan sumber manusia untuk pembangunan serta menjamin kesinambungan insan sebagai generasi akan datang.”

LPPKN merupakan sebuah organisasi yang sentiasa membantu masyarakat mewujudkan suasana yang harmoni dan bahagia dalam setiap keluarga di Malaysia melalui kempen dan program termasuklah program “Utamakan Keluarga: Semakin Hari Semakin Sayang” yang telah dilancarkan oleh Perdana Menteri Malaysia ke-4, Dato’ Seri Dr. Mahathir Mohamed pada 31 Julai 2002. LPPKN menyarankan 10 prinsip yang dapat diamalkan dalam usaha untuk mengutamakan keluarga iaitu kasih sayang, ceria bersama keluarga, komunikasi, efektif, nilai kekeluargaan, keibubapaan cemerlang, keseimbangan kerjaya dan keluarga, keselamatan dan kesihatan, ekonomi keluarga, pendidikan dan kemahiran dan dasar mesra keluarga. Hal ini menunjukkan bahawa pihak kerajaan peka akan pentingnya institusi kekeluargaan dalam membantu pembangunan negara kerana rakyat yang cemerlang dilahirkan dalam keluarga yang harmoni dan sejahtera.

***

(Rencana ini dipetik daripada majalah Dewan Siswa April 2016)

Posted in: Fokus